HPV Pozitif Ne Demek? Tedavisi ve Takibi

HPV testi pozitif çıktı: Bu ne anlama gelir?

HPV testinin pozitif çıkması, alınan örnekte testin araştırdığı HPV tiplerinden birinin tespit edildiği anlamına gelir. Rahim ağzı kanseri taramasında kullanılan testler genellikle yüksek riskli HPV tiplerini araştırır. Sonuç, tek başına kanser tanısı koymaz ve hücrelerde mutlaka bozulma olduğunu göstermez.

“HPV pozitif çıktı, kanser olacak mıyım?” sorusunun yanıtı şudur: HPV pozitifliği, kanser olduğunuz veya mutlaka kanser olacağınız anlamına gelmez. Ancak sonucu değerlendirmek ve önerilen kontrolleri yaptırmak gerekir. HPV testi virüsü, smear testi ise rahim ağzındaki hücresel değişiklikleri araştırır. İkisinin birlikte yorumlanması sonraki adımı belirlemeye yardımcı olur. [1]

İstanbul Nişantaşı’nda HPV takibi hakkında bilgi arayan kadınlar için temel amaç; sonucu doğru anlamak, gereksiz kaygıyı azaltmak ve gerekli değerlendirmeyi geciktirmemektir.

HPV nedir? Her HPV tipi aynı mı?

HPV, “human papillomavirus”, yani insan papilloma virüsünün kısaltmasıdır. Cilt ve mukozaları etkileyen, çok sayıda tipi bulunan bir virüs grubudur. Oldukça yaygındır; birçok kişi enfeksiyonu belirti yaşamadan geçirir.

Bazı tipler genital siğille ilişkilidir. Bazıları ise uzun süre devam eden enfeksiyonlarda rahim ağzında kanser öncüsü değişikliklere yol açabilir. Bu nedenle “HPV pozitif” ifadesinden sonra sorulacak önemli soru, hangi HPV tipinin saptandığıdır.

Enfeksiyonların çoğu bağışıklık sistemi tarafından bir–iki yıl içinde kontrol edilir ve saptanamaz hale gelir. Bununla birlikte her kişide aynı süreyi beklemek veya virüsün belirli bir tarihte kesin olarak kaybolacağını söylemek doğru değildir. Kalıcı yüksek riskli enfeksiyonların izlenmesi önemlidir. [2]

HPV nasıl bulaşır? Pozitif sonuç yeni bulaş anlamına gelir mi?

Genital HPV çoğunlukla cinsel temas sırasında cilt ve mukoza temasıyla bulaşır. Bulaş için mutlaka penetrasyon gerekmez. Kişinin görünür siğili veya başka bir belirtisi olmadan da enfeksiyon bulunabilir.

Pozitif test, enfeksiyonun ne zaman ve kimden alındığını göstermez. Yıllar önce edinilmiş bir enfeksiyon daha sonra yeniden saptanabilir. Sonuçtan hareketle sadakatsizlik veya yakın zamanda bulaş hakkında çıkarım yapmak doğru değildir. [3]

Test sonucunu bir suçlama nedeni haline getirmek yerine, sağlık açısından atılacak adımlara odaklanmak daha yararlıdır. Görüşmeye raporunuzla gitmek ve sorularınızı önceden yazmak, belirsizlikleri azaltabilir.

HPV belirtileri nelerdir?

HPV enfeksiyonu çoğunlukla belirti vermez. Genital bölgede siğiller görülebilir; ancak siğil olmaması HPV bulunmadığını göstermez. Rahim ağzındaki erken hücresel değişiklikler de belirti vermeyebilir. Bu nedenle yalnızca şikâyetlere bakarak karar verilmez. [2]

İlişki sonrası kanama, adet dışı kanama, menopoz sonrası kanama veya açıklanamayan vajinal akıntı varsa muayene gerekir. Bu şikâyetler farklı nedenlerle ortaya çıkabilir; kendi kendine “HPV belirtisi” olarak yorumlanmamalıdır. [4]

HPV pozitifliği sonrası hangi adımlar izlenir?

Değerlendirmeye giderken yalnızca sonuç ekranını değil, mümkünse laboratuvar raporunun tamamını götürün. Önceki smear, HPV, kolposkopi ve biyopsi sonuçları da karar açısından değerlidir.

Hekim değerlendirmesinde şu bilgiler birlikte ele alınır:

• Saptanan HPV tipi ve smear sonucu.
• Önceki tarama sonuçları ve pozitifliğin devam edip etmediği.
• Yaş, gebelik ve bağışıklık sistemini etkileyen durumlar.
• Daha önce rahim ağzına uygulanan işlemler.

Takip, herkese aynı aralıklarla test yapmak anlamına gelmez. Bazı sonuçlarda kontrol testi yeterliyken bazı sonuçlarda kolposkopi gerekir.

HPV 16 veya HPV 18 pozitifse ne yapılır?

HPV 16 ve HPV 18, rahim ağzı açısından daha yüksek risk taşıyan tiplerdir. Bu tiplerin saptanması halinde smear normal olsa bile genellikle kolposkopi önerilir. Bu öneri kanser tanısı konduğu anlamına gelmez; rahim ağzının daha ayrıntılı değerlendirilmesi içindir. [3]

Diğer yüksek riskli HPV tipleri pozitifse ne yapılır?

HPV 16–18 dışındaki yüksek riskli tipler saptanmış ve smear normal bulunmuşsa, birçok durumda yaklaşık bir yıl sonra HPV temelli kontrol önerilebilir. Ancak önceki sonuçlar veya eşlik eden anormallikler yaklaşımı değiştirebilir. Tekrarlayan pozitiflik de yeniden değerlendirme gerektirir. [3]

“Bir yıl beklemek güvenli mi?” sorusunun yanıtı, kişisel risk değerlendirmesine bağlıdır. Önerilen kontrol tarihi, sonucu görmeden internet üzerinden belirlenemez.

Kolposkopi nedir? Her hastaya biyopsi yapılır mı?

Kolposkopi, rahim ağzının büyütme sağlayan bir cihazla incelenmesidir. Değerlendirmede kullanılan solüsyonlar şüpheli alanların görünür hale gelmesine yardımcı olur. Gerekli görülürse küçük doku örnekleri alınır.

Kolposkopi ve biyopsi aynı işlem değildir: Kolposkopi inceleme, biyopsi ise doku örneklemesidir. Biyopsi gerekliliği bulgulara göre belirlenir. İşlem sırasında yaşanabilecek rahatsızlık ve işlem sonrasındaki öneriler, yapılacak uygulamaya göre açıklanmalıdır. [1]

Randevuda “Biyopsi neden gerekiyor?”, “Sonucu ne zaman alacağım?” ve “Sonuca göre hangi seçenekler var?” sorularını sormanız yararlı olur.

HPV tedavisi var mı? İlaçla tamamen temizlenir mi?

HPV virüsünü doğrudan ortadan kaldırdığı kanıtlanmış standart bir ilaç tedavisi yoktur. Tedavi, enfeksiyonun yol açtığı siğillere veya kanser öncüsü lezyonlara yöneliktir. Antibiyotikler HPV’yi tedavi etmez. [5]

Dolayısıyla yalnızca HPV pozitifliği nedeniyle herkese işlem yapılmaz. “HPV tedavisi” ifadesi kullanıldığında neyin tedavi edildiğini açıklamak gerekir: Görünür siğil mi, rahim ağzındaki hücresel değişiklik mi, başka bir lezyon mu?

Genital siğil tedavisi

Siğilin yerleşimi, sayısı ve büyüklüğüne göre reçeteli topikal uygulamalar, dondurma veya cerrahi yöntemler değerlendirilebilir. Seçenekler hekim tarafından belirlenmelidir. Görünür lezyonun tedavisi, virüsün vücuttan kesin olarak silindiği anlamına gelmez; siğiller tekrar ortaya çıkabilir. [5]

Rahim ağzındaki hücresel değişikliklerin tedavisi

Biyopside bildirilen CIN 1, CIN 2 ve CIN 3, farklı derecelerde hücresel değişiklikleri ifade eder. Bu terimler doğrudan kanser tanısı değildir. CIN 1 çoğunlukla izlenebilir; CIN 2’de uygun hastalarda yakın izlem veya tedavi değerlendirilebilir; CIN 3 genellikle tedavi gerektirir. [1]

LEEP/LLETZ veya konizasyon gibi işlemler, seçilmiş hastalarda anormal dokuyu çıkarmak için kullanılır. İşlemin kapsamı belirlenirken gelecekteki gebelik planı da konuşulmalıdır. [4]

Lazer HPV’yi tamamen yok eder mi?

Lazer bazı lezyonların tedavisinde kullanılabilir. Ancak lezyonu tedavi etmek ile HPV enfeksiyonunu kesin olarak ortadan kaldırmak aynı şey değildir. “Lazerle HPV kesin temizlenir” şeklinde bir garanti doğru değildir. Uygun yöntem, lezyonun niteliğine göre seçilir. [5]

HPV aşısı pozitif sonuçtan sonra yapılabilir mi?

HPV aşısı koruyucudur; mevcut enfeksiyonu veya mevcut lezyonu tedavi etmez. Bununla birlikte kişi aşının kapsadığı tüm tiplerle karşılaşmamış olabilir. Bu nedenle pozitif test, aşı değerlendirmesini otomatik olarak dışlamaz.

Aşı kararı yaş, önceki aşılar ve kişisel duruma göre verilir. Uluslararası önerilerde 26 yaşına kadar eksik aşının tamamlanması; 27–45 yaş arasında ise hekimle ortak karar verilmesi yaklaşımı bulunur. Türkiye’de uygulanacak ürünün ruhsat bilgileri ve güncel yerel öneriler esas alınmalıdır. Aşı için önceden HPV testi yaptırmak zorunlu değildir. [6]

Aşılanmış olmak, rahim ağzı taramalarına artık ihtiyaç olmadığı anlamına gelmez. [6]

HPV pozitifken gebelik planlanabilir mi?

HPV pozitifliği tek başına gebelik planını otomatik olarak engellemez. Bununla birlikte smear anormalliği, değerlendirilmemiş bir lezyon veya planlanan rahim ağzı işlemi varsa gebelik öncesi yol haritası oluşturulmalıdır. [4]

Gebelik mevcutsa hekime bildirilmelidir. Gerekli incelemeler ve tedavinin zamanlaması gebeliğe göre düzenlenir. HPV aşısı gebelikte önerilmez; kalan dozlar genellikle gebelik sonrasına ertelenir. [6]

Partnerin test yaptırması gerekir mi? Cinsel ilişki sürdürülebilir mi?

Belirtisi olmayan erkek partnerlerde rutin HPV testi önerilmez. Partnerde siğil veya başka bir lezyon varsa muayene gerekir. Kondom bulaş riskini azaltabilir; temas eden tüm cilt alanlarını örtmediği için tam koruma sağlamaz. [5]

İlişkiye ara verme gerekliliği; ağrı, kanama, görünür lezyon ve uygulanan işlemlere göre değerlendirilir. Özellikle biyopsi veya tedavi sonrasında hekimin verdiği süreye uyulmalıdır. [4]

Türkiye’de HPV taraması ne sıklıkla yapılır?

Türkiye’de toplum tabanlı rahim ağzı kanseri tarama programı kapsamında 30–65 yaş arasındaki kadınlara beş yılda bir HPV-DNA testi uygulanır. Bu aralık, HPV pozitifliği saptanan herkesin beş yıl beklemesi gerektiği anlamına gelmez. Pozitif veya anormal sonuçların takibi ayrı değerlendirilir. [7]

Belirti varsa tarama tarihinin gelmesi beklenmemelidir. Tarama, şikâyeti olmayan kişilerde erken değerlendirme amacı taşır; şikâyetlerin araştırılması ise muayene gerektirir.

HPV takibinde günlük yaşamda neler yapılabilir?

Kontrol tarihlerinizi kaydedin ve raporlarınızı saklayın. Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın; sigara, HPV ile ilişkili rahim ağzı değişikliklerinin ilerlemesi açısından önemli bir risk etkenidir. [4]

Dengeli beslenme, uyku ve düzenli hareket genel sağlığı destekler. Ancak vitamin, bitkisel ürün veya “bağışıklık güçlendirici” adıyla sunulan bir ürünün HPV’yi kesin temizleyeceği varsayılmamalıdır. Eksiklik veya başka bir kullanım nedeni varsa ürünler hekimle değerlendirilmelidir.

HPV hakkında sık sorulan sorular